.

 

 
 
K.B.X.27.09.08

Jı bo branna 24 - mn sala kobar 71 salıya lı dayıkbn
Yilmaz Gney


Mirov.. Hunermend .. Helwst
Nivsara Dr. Ibrahm Mehmd

Xeleka (2)

Efsana Padşah krt
Zindan, klern binerd yn tar qirj, deriyn hasin, dwarn qalind derabekir Ev gotin ciyn bi tirs sehgirt; gelo uqas dengn azadxwaz tde hatine xeniqandin? Gelo endn mrxas xwed prnsp tde hatine windakirin can xwe ji dest dane?! L di heman dem de j, uqas ev ciyn reş, kr tar bne motika irsk tşikn ronahiy li ser ry erd jibo pşerojeke geş serfiraz!! endn mirovn navdar mezinn dunyay tde peyda bne, ji wder bi zengelorkn xwey zrn sitran gotine;! Yan j bi xwna xwe pirtk nvsarn herdem zind nivsandine? !
Ez btirs dikarim bjim, ku Yilmaz, ev xort başr y vnpolat, bi serblind kete rza wan mrxasan de, yn ku bi xebat helwstn xwe ve, rpeln zrn di droka mirovayetiy de vekirine; zindan tu bandora neyn (ngatv) l nekir, belko bi pewane (bi berevaj w, eks w) ew hn xwirttir mukurtir kir, da ku rya dab pşiya xwe, tev etnahiyan j, bibe ser! Loma j em dibnin, her di nav wan quncn reş tar de, dest bi nivsandina romana xwe a navdar situxwar mirin * kir.

Bel, di zindan bi xwe de Yilmaz Gney b nivskar hunermendek xwed bawer ralsperest. Di v war de, ew wise dibje: Zindan h bandoreke neyn li min nekir byern roka ku min nivisandb, ji rastiya jiyan hatibn. Min li gor ezmna (tcruba) xwe hevaln xwe, bi dilsoz (emanet) rdan şirove kiribnJi w ax ve di hem xebatn xwe de, yn edeb snem, min xeta ralzm parast bme dilsoz wꅓ(8).

Bi drjhiya dema di zindan de, Gney br l dikir, ka gelo pişt derketin w i bik?? W baş dizan b, ku d ew ketiye bin avdriy de bye nşan ji desthelatdaran re Di v dem de hesteke xwirt pre peyda b b, ku ew dikare ten hem daxwaz xewnn xwe di rya snem de c bic bik; l pirs ew b: awa bi i şwe mtodan?? Pişt brkirinn kr dr, daneberhev helsengandina mijar ji hem aliyan ve, ew gihşte w baweriy, ku ew tişt ten bi rya lstikvaniy (ekter) di flman de dikare pk b; heger pwist be, bila di filmn bazirgan yn b wate erzan de be j! Tişt giring di v qonax de jibo w ew b, ku bighje armanca sereke!

Di rastiy de j, ew raman xewnn w z bi cih hatin; pişt derketina w ji zindan , ew pir li kar geriya, i kar be bila bibe, giring ewe, ku bi berpirsiyariya xwe beramber malbat rabe Şans baş, ew v car j rast şirketa snem, a bi nav Mrc-Film hat t de kar kir Ji w ax de, yan ji destpka 1963 an ve, Yilmaz Gney krann (perde, şaşa) snema tirkiy roj bi roj dagr kir b ekter nivsevan snaryo jibo filman y her serkevt.
Gney bi pehlewaniya xwe di filman de, hem roln ku dispartine w, weke ekterek lhat hostayek zrek pktann! Ji ber w hezkiriyn w di nav temaşevanan de, roj bi roj zde dibn bi nav w bang dikirin!!

Bgoman, organn ewlekariy, yn ku avdriya hem xebat rabn rniştina Y.Gney dikirin, bi serkevtinn w narehet dibn didann (diran) xwe l disqeandin! Her weha sermiyandar na burjwaz j, yn ku pşeya snem di bin hukm wan de b, ji pşvena Gney serkevtinn w di chana wan de, nerazbn bi hebna w dilteng dibn; di guhn hev du de dikirne piste pist ji hev dipirsn: Gelo i li der-dora me diqewim?! Ev xort gund, feqr, krt (nexweşik, fehiş, nebedew) y ku ribba (arkek) hunermendn me yn navdar, ne xweşike, roln xwe bi hostayetiyeke bilind pktne?! Ew roj bi roj, hiş dil milyonan ber bi xwe ve dikşn?!! Salonn snem, yn ku filmn w di wan de tne nşandan, r rwan ji xelk di wan de namn? Em ibikin beramber v rdan nabe, ku em bdeng bimnin??!

Bi v haw, hzn nexrxwaz gotina xwe kirin yek wek gava yekem, ek xwe: Rojnamegeriya zer a kolanan rojnamevann erzan di ry w de rakirin. Nexrxwazn min Gney dibje nexasime bazirgann mezin yn snem near man b vna xwe qebul kirin ku, ev xort nexweşik roln xwe bi deh qat, ji ektern me yn padşah bedewiy baştir pktneW ax min bi dengk bilind ragihand got: heger ektern we padşahn xweşikbn ne; bila ez j padşah nexweşik (krt) bim! Ji w dem ve tan v roj rojnamegeriya wan ev nav bi min ve girda (9).

Dujminn Gney bi hem şwey hewil dan, ku efsane nav w ji snema tirkiy winda bikin! L hem hewildann wan ser negirtin karn wan qirj di derheqa w de, ber bi valehiy beravtin ve n; ji ber w, ew z bi ser hiş xwe ve hatin gihaştine w baweriy, ku şerkirina dij Yilmaz w ziyaneke mezin li şirketn wan snem bik! Lewra wan destpkir xwe nzk w kirin vexwend (dawet) lstika di filmn xwe de kir! Bgoman ne ji ber ku j hezdikirin, belko zdetir ji bo rikberiya hev, qezenciyn dirav bilindkirina nav şirkrtn xwe b!!

Li vir pirseke mezin xwe bi xwe tne meydan; Gelo i tişt dihişt ku Gney bibe hezkiriy temaşevanan?!

Pwiste b gotin, ku bersiva v pirsa giring, ne hesane bi du-s gotinan nay bersivdan; lewra di destpk de gereke ez amaje p bidim (destnşan bikim, zelal bikim), ku ketina Yilmaz Gney di nav chana edeb snem de bi taybet, dij zakon, şert mercn civaka burjwaz b, nemaze civakeke wek a tirkiy di w serdem de. Ew j, jiber sedemek xwerust (sirşt, sade, best), ku Yilmaz kur cotiyarek belengaz nexwende b rewşa jiyana w civaka ku tde perwerde b b, ne ten dr w pşey bn, belko tu bingeh j j re ne danb!

Burjwaziya pşezaz bi h şwey r ne dida, ku laşek xerb kur cotyarek hejar nzk Mrnişna w ( wan hesab dikir, ku pşeya snem taybetmendiya na dewlemendan e ) bibe! Ji ber w xweferzkrina li ser na dewlemendan dij vna wan bidestxitina cihek di Mrnişna wan de, - di bin nav Bedew yan j ne xweşik - bixwe serkevtineke mezin zrekiyeke b pesindan b!! Ev sedemek b ji hezkirina xelk j re; l sedem din ew b, ku Yilmaz ji ber rewşa jiyana cotyar, a ku bi xwe tde derbas b b, baş nirx belengaz hejaran dizan; chana wan a ruh ji hundirve nasdikir, zanb awa bi şwey, ş derdn wan bne ser krann snm ber wan bi kuve bid!

Dema, ku xelk dihatin salonn snem jibo temaşekirina filmn Gney, wan sed sed bawer dikirin, ku w wextek, her iqas kurt be j, w bi kesayetiyek re wek ya xwe li ser kran bijn; ew kes, ku eyn ş, derd xemn wan dikşne. Jibl w j, ew piştrastbn, ku w ew kes ( yan Yilmaz) bi lstika xwe, bi rabn rniştina xwe, bi awir lihevpana (mmka) laş xwe, w problmek ji problmn civaka wan destnşan bik... Weke ku em dizanin, ev yek dijber naveroka hem filmd mayin yn tirkiy bn; ew flmn, ku Padşahn xweşikbn di wan de dileyistin... Xelk li tiştek n, li tiştek ryalst nzk jiyan xwe a rojana digeriyan wan, bpesindan (mubalexe) ev yek di kesayet hnera Yilmaz Gney de dtin; bi gotineke din, Gney ji wan re bb neynik (awne, mirk) a ku xwe tde didtin; ev b nehniya (sirr) sereke ji serkevtina Gney hezkirina xelk ji w re. L bidrina min, nehniyeke din, nekm a ber ji hezkirina temaşevanan ji w re heb, ew j qelafet gewd w b! Tev ku dijmin nexrxwazn w berdewam, ew weke mirovek nebedew xwntal destnşan dikirin j, l di rastiy de ji aliy hunera snem ve, ew dr pesn dijminan b. Temaşevanan herwise j rexnevanan, li ser kran xortek nhat, bejinzirav lihevhat, pehlewank zrek jhat di pkanna roln xwe de, didtin. Jixn w j, awir lstka avn w, hezkirin dilovaniya w ji hejar belengazan re, hişkbn mraniya w beramber naheq zordestiy didane zann, ku ew xwed vneke pola ye tucar nay tewandin Bgoman v yek ew li ber avn temaşevanan hn şrntir bilindtir dikir!!

Di v qonax de hetan sala 1968 an Gney bi lstika xwe di filman de b strka her geş di snema tirkiy de. Daxwaza rabna bi roln sereke di filman de d ji hem aliyan ve jre hatin; neten ji derhner (rjsor) filmkern arzan nenas ve, bel herwise ji yn navdar xwed tecrubeyn mezin ve j!

Yilmaz bi hindkay sal di 10 filman de roln sereke pktann; di nava 5 salan de ew di 60 film de leyist; ji wan filman weke nimne:
em sor Kujer ku b qurban Bizina reş Teyr brndar Her ku dimirim dsan dijm Gur iya Koero Tan dilopa daw ji xwn gelekd main.

Gelek dijminn Gney di nav wan de j hin rexnegirn smema burjwaz, nav naveroka wan filman, yn v qonaxa seretay di jiyana w de, bi xerab li qelem dan ew weke Filmn bazirkan yn arzan (Mlodram) b wate nşan dan; wan dixwest v yek wek ek dij kesayetiya Yilmaz bikar bnin, daku nav w xerab bikin r ya serkevtin li pşiya w bibirin!!
Bgoman ew helsengandin nirxandin gelek dijwar ne rewa (naheq) b, jiber ku filmn Gney heriqas bazirgan bn j, l ew bi tu haw ne weke yn Hwlyod yn tirk bi wateya milodram bn; bidtina min, di wan de awazeke taybet awaza Gney perwerdeya w a zarokt civaka w heb. Jibil w j, rastiyke pir giring heye, pwiste em jibr nekin careke din bi br bnin. Weke ku me ber j xwiya kirib, armanca sereke a Gney ji lstika di wan filman de ew b, ku nav dirav ( mal) peyda bike, daku bikaribe di pş de serbixwe hem br ramann xwe yn ku bi dem tecrubre di mjiy w de di meyan, pk bne!!

Bgoman ev mtod (şwe,slb) di droka hner de tiştek rewa eşkere ye ber Gney j gelek hunermendn navdar li chan ev taktk bi kar anne; Ten weke nemne: Yek ji Derhnern her navdar li Chan, damezirvan ralzma n ( New Realzim ) di smema Ital de - Vitoriyo De Sika ew taktk bi kar an bi rast j giha armancn xwe berhmn pir bi nirx bilind di droka snem de kirin! Ev tişt bi Yilmaz Gney re j b. W gelek caran tekez li ser v rastiy kiriye di got: Xebatn min yn bazirgan ji ailiyek din ve alkariya min kirin. Bi saya navdariy, sewiya min a huner, baweriya temaşevanan filmkeran bi roln min qezenciya dirav, d min daxwaz kir ku filmn xwe bixwe bikim. Min dixwest filmn cuda (başqe) ji yn ber derbixim; filmn bi wateyn siyas helwstn eşkere bin, ew girday Markiszim bin weke felsefa mirovayetiy bi gişt rbaza w a raman (fikir) ciwaniy (tk) di huner de a ku min ji xwe re helbijart li ser şopa w dim . (10)

Armanca din a Y.Gney ji serxwebn di kirina filman de, bi dtina min her uqas b plan (bhemd) zanebn be j, ew b ku jiyana civaka kurdan bi hem kmas, nakok, tradtsiyonn (adetn) kevnare problmn rojane derxe meydan nşan xelk bide?! Bşik hesteke netewy guvaşt veşart di dil hiş Gney de heb; dibe ku di forma xwey seretay de b ne bi wateya siyas berxwedana rojane b (gereke tucar jibra me ne, ku hesta netewey li ba kurdn Kurdistana bakur bi gişt pişt şikandina serhildann saln 30 40 ji sedsala buhir jiber zilm zordariya dewleta tirkiy a dijwar, nizim b b. Desthelatdarn tirkiy bi hem şwey b rehim şer xwenaskirina kurdan a netewey di bin i nav de bna j, dikirin).
Y.Gney dixwest jiyana kurdan a rojane, karakter wan y mil, welat wan y bi sirşta xwe ve bedew iyayn w yn bilind as bi rya nav filman qehremann wan helbijartina cihn rdana byeran nşan bid
Jiber perwerdeya mal a hişk, bingeha w a mil serphatiyn ku bi avn ser xwe dtibn, w dikarb ş derdn civak ji hundir ve şirove bik tiştian bi nav bike, ango tiliya xwe deyne ser birn! Weke nimne ka em bikurt awirek bavjin ser film Koero?! Ev film bişweyek indrkt (ne yekser) jiber tirsa sansura tirk a dijwar - serphatiya qehreman kurd gelr, ku tan mirin dij desthelatdarn tirkan şer kirib, dike! Ma gelo k ji kurdan nav Koero efsana mrxas şer w dij tabrn leşkern tirk, ne bihstiye?! Jibil w j di film de rokeke avndariy a sade di heman wext de j sert b nemne, ku ew ten dikare di civakeke wek a kurdan de bi hem nakokiyn xwe ve rbide, heye! Yilmaz bi hostayet hem ş derdn jina kurd a ku ji hem mafn xwe bpaare di kesayetiya qehremana film de nşan dide. *

Dsan weke nimne, ka em bikurt awirek bavjin ser film Zakonn sinr ?! Byern film bişweyek vekir li ser sinrn di navbera Tirkiy Sr de pktn; rdan (byer) nşan didin, b awa ew xeta ku li erd kurdan xistine li herd hln w mn bombe andine bne sedema ş birnn yek milet ku di nav du dewletan de hatiye parekirin. Ji near, jibo xwejiyan gelek caran jobo serdana xizim kesn nzk, xelk dever xwe li nav bomban dixin, l di encam de, weke ku film diyar dike sal bidehan mirovn kurd li ser herdu aliyn sinr tne kuştin birndarkirin. Film eşkere nşan dide, ku ew sinrn di navbera kurdan de, dij vna wan hatine dann bne bingeha belengaz, bindest ne aramiya jiyana wan.

Bi v haw em dikarin bjin, ku naveroka piraniya filmn Gney d mayin j li ser babetn jiyan civaka kurdan bnByern filman bigişt li kurdistana bakur (tirkiy), li nav deşt iyayn w yn bikind as de dihatine kişandin; jiyana xelk iyay (ma gelo iyay k ne? Gereke em tucar jibr nekin, ku tan v roj j toraniyn tirkan nav Tirkn iyay li me kurdan dikin bi w yek hewil didin hebna me a mil wenda bikin), mraniya wan girdana wan bi axa xwe ve nşan dida!

Bi dtina me, ev hem nşan w yek bn, ku hesteke netewey bincilik (veşart) di kesayetiya Gney de heb: ew hest xweberxwe (efew) hd-hd di roln w de, yn ku bi wan dirab, derdiket ser kran. L rastiyeke li ber av heye, ku tu kes nikare nkar bike; ew j ewe, ku asil bingeha w a netewey bandoreke mezin li ser kesayetiya w a edeb, hner siyas kirib! Jiber w bixwe di derheqa v yek de weha gotiye: Bav min berdewam di goti: xewina min ewe, ku ez ji v welat barbikim vegerim welat xwe, da ku ji v jiyana ps reswe xelas bibim. Di destpk de, min wateya gotinn w fam nedikir, l piştre ez tgehştim, ku netewa w bb sedemn ş derdn w pozbilindiya w, ew bindest qebl nedikir dixwest rojek ber a din ji wir barbik Gelek caran dema ku ew bi hrs diket aciz dib, dest di avte tembr strann kurd yn mran navtdan digotinMin ev nehn (siir) j v paşiy fam kir; jiber strann kurd bhna w fereh dikirin damarn w sist dikirin.W hem kn, ş derdn di henav xwe de bi r ya stranan derdixist.(11)

Jibil w j tenha weke nimne, ka em guh li gotin hin ji hevaln w sebaret (derheqa) bi asil nzkbna w ji milet w re, bigrin. Di gotareke xwe de, derhner tirk navdar Ardn Kral * nivisandiye: Yilmaz, t hejmartin lawek payebilind y milet xwe. Dema win temaşey filmn w bikin, win v rastiy dibnin; herwise win bi zelal dibnin, b ew iqas nzk milet xwe ye, di nav de dij bi dil xwe y mezin ji wan hez dike (12).

Bi herhal, em hewil bidin v rastiy, zdetir di pş de bidne xwiyan.

Em vegerin ser filmn w, yn ku nav Mlodrama li wan dikirin, yanj gelek caran yn ji wan re arzan dihate gotin! Bo zann li gor dtina me ev hukim ne rewa b; tev ku Yilmaz di filmn bazirgan de j di leyist, l w rol ralst pktann, w tucar rola qehreman ku nay şikandin, yanj kuştin qebl nedikir, ev ji alk ve ji aliy din ve j, w tim kesayetiya mirovn ral, yn civaka xwe tan ser kran, bi hem zanebna xwe ve guh dida problmn belengaz hejarn civaka xwe; bi gotineke din, em dikarin bjin, ku ew qehremanek gelr, dilovan diltenig b.

Tekez li ser v yek, rojnameyn burjiwaz yn tirkiy near mabn li ser rol kesayetiya Yilmaz weha dinivsandin: Gelek keraktern Gney yn xerb nedt hene. W di filmn xwe yn destpk de gelek tnd, kuştin talankirin bi kar an, l em dibnin, ku di heman dem de j dilovan henniyeke bhempa li ba w heye. Ew gelek guh dide kesn derdora xwe li wan miqateye xwed derdikeve; ev tişt di snema chan de, mnakeke gelek kme (13)

Birast j bmezinkirin (Mubalexe) dema mirov filmn Gney dibne, hest bi rastiya jiyan dike; ev yek ber hem tişt divegere ser guhdan agehdariya w li ser rewşa civak problmn kesn ku tde dijn, herweha hezkirina w ji huner snem bipşvebirina w re.

Pwiste em li vir bjin, ku ber hatina Yilmaz Gney ser krann snema tirkiy, ew sneme bi yek aliy ve di ryeke eşkere ji xwe re dtib; ew j rya filmn avndar, eşq kf bn yn ku pirraniya wan bi nav hnermenda tirk a bi xweşikbna xwe bi nav deng Turkan Şoray ve hatibn girdan. Weke, ku win dizanin, naveroka wan filman li ser hezkirin, qesr qonaxn buha jiyana dewlemendan bn, yn ku hunermendn bedew bi roln wan dirabn. Armanca wan j mijlkirina temaşevan bi jiyanke xeyal drketin ji problmn civak yn rojane b! L bi hatina Yilmaz Gney ryeke n di snema tirkiy de peydab w ber w bi aliyek din ve da, ku 180 pile (derece) dijber ra yn ber w b: Ryeke rlast a nzk jiyana rojane, bi taybet a kesn feqr belengaz, yn ku li hviya ronahiyek bn da ku jiyana xwe a tar pirr li nakok bibnin, nşan bidin li dtina areseriy j bigerin!!
Bgoman ev yek ne bidil nn feyodal, burjwaz desthelatdaran b; jiber serketina rya ralst dij berjewendiyn wan b jiyana wan dixiste tehlk de, loma j wan careke din bi rya rojnameyn arzan dest bi nivsandin li ser Yilmaz kirin, bihviya ku w aciz bhinteng bikin, da ku helwstin şaş bistn, jibo ku ji wan re bibe behane (biyan, hincet), şer w eşkere bikin biyekcar xwe j xelas bikin.

W ax rojnameyan gelek tişt di derheqa w de nivsn; ten bo nemne em end gotinan li vir bibr bnin: Heger em r li pşiya v xort serser negirin, ew ne bikfa me dij vna me (xesip li ser me) bikeve droka me de! L hn ji w xerabtir j; w ew drok li gor vna (rada) xwe binvse, Ev mirov (mexluq) nexweşik, serhişk xerb ku li me na (na şibih me) ji kuve ji me re derket?!! Ew ne di bim (rdan, şikil) me de ye nej rabn rniştina w wek a me ye?!, Filmn w pirr bi dnamkin, tevgereke xwirt balkş; weke ldan, diz kuştin j di wan de heye, jiber w j, neten temaşevann me ji wan hezdikin, bel herwise temaşevann Europ j ji wan hezdikin; nexasime yn Ital h.w.d.

Bel xwediy wan gotin ramanan, jibr dikirin, yanj nedixwestin qeblbikin, ku Yilmaz rastiya jiyan, bi hem km kurtiyn w ve nşan dida; lomaj temaşevanan ji filmn w hezdikirin, nexasime yn Ital, lewra wan di kesayetiya Gney de hunermendek dilsoz parzger rya ralzma n di snem de, a ku pişt şer Chan y dhemn li Italiya destpkirib, didtin.

Weke ku tzann, brjwaziya tirkiy desthiladarn w hem mtodn rewa nerewa j bikar ann da ku r li pşiya Yilmaz serkevtinn w bigrin, l vna Gney a polat baweriya w a tekez bi serkevtin bi gellek ji br bonn (karn) hzn kevneperist nexrxwaz bi hztir bn. W ciyek xwe y taybet ber biav di chana snem de kir; di demeke pirr kurt de b strika her geş di snema tirkiy de bi yekcar; bim gewd w li hem devern welat hate naskirin; wneyn w li ser rpeln yekem yn rojnameyn mezin, li ser der pencereyn dikanan herwise j li ser dwar kolanan (sikakan) li bajarn mezin pik, feqr dewlemend hatne belavkirin.

Bi v haw hebna Yilmaz kesayetiya w a huner hate ferzkirin Wise diyar b, ku hem tişt bi ryeke sirşt ve derbas dibe; nn dewlemend desthilatdar ji near ev rdana awarte (istisnaa) qeblkirin di guhn hevdu de gotin:

ma w i bibe?! Bila ev kes nebedew xwntal were nav rzn me: pere, navdari, keikn xweşik, koşik (qesir) otombln buha fereh u h.d. Qey qedera civaka me wise ye!!
L ew n careke din, di hesab gomann xwe de şaş dern qet nehate bra wan, ku navdar daneheva dirav jibo Yilmaz ne armanca sereke b, belku halet (mtod) b, da ku bikaribe xebata xwe, serbixwe bi pşve bibe!

Pişt bi destxistina serkevtinan navdariy di chana snem de, Yilmaz biryar da ku d dem hatiya jibo pkanna armancan, yn ku bidrjahiya salan di m-jiy w de meya bn: derhnana filmn cid, yn ku li gor nernn w yn siyasi bin her wise j li ser jiyana xelk a rojane bin bersiva birsn wan bidin!!

Bi v yek Gney soz da, ku qet nekeve rza burjuaz zordestan de di jiyan de nebe hevalbend wan. Di derheqa v yek de w gelek caran gotiye: Ez yek ji wan kesa me yn, ku dij nn serdest şer dikin; pwiste ez bidime xwiyakirin, b ew na ku ez ji nav w hatime, awa bi i şwey ji aliy k ve t ewsandin??

Li ser bingeha van br baweriyan li gor ezmna (tecruba) xwe a tal di jiyan de, nexasime ji zaroktiya xwe ve Jiyana otiyar, nakokiyn civak, birbn belengaz, bindestiya n netewey Yilmaz serbixwe, dr bandora şirkrtn bazirgan yn mezin dest bi kirina filman kir, nexasime dema hinek dirav kete dest w de.*

Di sala 1968 an de, bi kirina film Seyid Xan * Y. Gney bi ezmna xwe a yekem di derhnana filmn snem de rab. Li gor dtina rexnegir pisporn snem, film Seyid Xan t hejmartin (hesabkirin) destpka filmn Yilmaz yn ralst e, jiber di w film de bi zanebn wateyn civak bi kr hatine nşandan.

Bi rast j, film Seyid Xan ryalst b, tde jiyana gundek kurd bi hem km kurt paşdemayina xwe ve dihate xwiyakirin. Seyid Xan, qehreman film (Y.Gney bi xwe bi rola w dirab) mirovek gund belengaz b; tev feqrtiya xwe, w bwestan bi vneke polat alkariya hejarn gund dikir; dij naheq bindestiy dirab ser xwe li ber feyodal zordestan nizim (ne ditewand) ne dikir!

Temaşevanan, cara yekem b, ku xwe mirovn civaka xwe di kesayetiya Seyid Xan de dtin; jihevre digotin: ew weke filankese, yanj bvankese; ji filan tax ye, yanj ji filan gund yeBi rast ev yek, sedemek her giring b ji sedemn serketina film! Di demeke kurt de 8 milyon kes temaşe kirin, ew di droka snema tirk de b rkord (hejmara her bilind); jibil w j Seyid Xan di fstvala snem de li Adena, sala 1969 an xelata yekemn kz zr wergirt Y.Gney j xelata baştirn lstikvan rola mran stand.

Serketina film ji aliy rexnevanan ve pir bilind hate nirxandin, ta giha pileya (sewiya, dereca) ku ew weke film Erd diheje y derhner Ital, ralst navdar Lkno Fskont, bi navkirin!! Bgoman ten ev wekhev, di w serdem de, dihate hejmartin weke xelateke payebilind!

Raste Seyid Xan srkeftineke mzin ji Yilmaz re an, nav w hn belavtir kir, layinger (sempetzan) temaşevann w hn zdetir kir, l ew serkeftin tra w nedikir! Jibo w, ew film ezmna seretay (destpk) b li ser ryeke gelek dr dirj, tev astteng ş, l di heman dem de j serbilind rmet!
Di derheqa v yek de, w li gelek deveran digot: ku ev film ne li gor hviyn min b ew di gelek aliyan de qels hatib, l ew ezmneke (tecrubeke) dewlemend b; min zanebn derfetn xwe tde taq (ceriband) kirin bi rya v film hn nehniyn v pşey (sinet) bm
L birast j arensa v pehlewan mezin paradoks (ecb) b! Di dema ku w xwe jibo ekirina filmek n amade dikr, dezgeha (ordiya) leşker (esker) di r ya w de rawstiya daxwaz-nameya na eskeriy, bi ztirn wext, dane dest w!!

are i ye? Yilmaz Gney jixwe pirs. Ev erk gereke b kirin Reva ji v xizmet tehlke?!

Bgoman w j, weke her xwertek ngihşt, ku kaxeza eskeriy distne, xem mitala ciy xizmeta leşkeriy dikir! L ev nehn gelek nedomand sala 1968 an Yilmaz Putn birne eskeriy, bajar Mş, bajar kurd kevnare, c war dayika w, Xizmet li v bajar - dil kurdistana bakur - Neten bext (şens) Yilmaz b, bel herwise bext milet kurd b j; jiber li wir hn di destpka pvajoya berhemdariya xwe de, rewşa jiyana kurdan ji hem aliyan ve: rabn rniştin, zilm zordar, hv daxwaz, şn şah h.d ji nzkve naskir; lewra hetan w ax Yilmaz tenha dizan ku bav diya w kurdin, ne zdetir!! L li Mş w hem tişt di derheqa milet xwe de dt b şahid li ser byern jiyana rojane li wan naveyanBi dtina min w yek bandoreke (şopeke, tasireke) gelek mezin li ser nern, helwst hestn w hişt! Ez dikarim bjim, w ji w ax ve bi avek vekir hişmendiyeke kr avdriya jiyan arensa milet xwe kir, l by ku derxe derve bidengek bilind eşkira bike! *
W bi zanebn ev yek di hiş dil xwe de parast, da ku di qonaxn pşde li ser xwe (hd-hd, gav bi gav) zdetir bi rya ek xwe kamre hnera snem pşkş ne ten milet xwe, bel herwise j nşan chan hemy bide!

Pişt film Seyd Xan geşbna strika w di snema tirkiy de; di dema ku nav w, neten weke lstikvanek lhat nivskar snariyo, bel herwise weke derhnerek leheng j, li ser zimanan digeriya di rojnamegeriy de dihate xwendin, ew ji ber cavan winda bXelk tirkiy bi hem nn xwe ve (Civak, rewşenbr, siyas h.w.d.) li ser paşeroja w gengeşe (Diskusyon) kirin li ser arensa w li eskeriy cudah peyda b: gelek ji wan li hviya vegera w bn, bi hisreta ku careke din w li ser perdeyn snem bibnin; bgoman di rya w re, xwe jiyana xwe j bibnin! L gelekd mayin j, bi drkrtina w rizgariya xwe, ji dwek ku li ser singa wan mexel hatiye bye bela li ser ser wan, dtin! Wan bi şev roj hv dikirin, ku esker bibe sedema drkrtina w ji chana snem! Yanj kştina w li wirL ji bext geş re, ew hv daxwazn dujminane bi cih nehatin dilxweşiya wan dom nekir?! Yilmaz derfeta end rojn vehesandina xwe Jiber şa movikn pşt li eskeriy bi dest xist mijl kar snem derhnana filman b!! Tekez (takd) li ser hezkirina w ji hnera snem re bidestxistina piktirn derfet byern jiyana rojane jibo kirina filman, derhnern tirk y navdar Ardn Kiral di breweriyn xwe de li ser Yilmaz dibje: jiyana v mirov gelek balkş seyre (ecbe)! W hem jiyana xwe di zindan awarebn de desrbakir; herwise b westan bihem tiwaneyn (mkann) xwe ve dij faşiyet bindestiy şer kir, by ku yek roj j ek (slah) snem jibr bike (14)!

Di rastiy de j karn Yilmaz kmnemne bn; w guh (nirx, qmet) ne da şa di pişt de, avdriya eskeran j re qedexekirina hatin ynBel w her s mehn vehesandina xwe jibo nexwşiy li Istanbl bi kar an snaryo a film xwe Gurn bir nivsand, derhna bi xwe j rola sereke tde leyist?! L dema serokatiya eskeriy jibo v tişt agehdar kirin, wan yekser rojn vehesandina w birn, ew bi lez bez vegerandin ciy eskeriya w siza j kirin: ew ji nşankirna pileya efseriy (zabit), - tev ku li gor qann weke mirovek xwendevan nvrst maf w heb j - b parkirin?!
Pişt Gurn bir Yilmaz Gney dest bi derhnana yek ji filmn her balkş Mirov Krt (Bmirs, Nexweşik, Xwntal) di w qonax de kir.

Ramana bingehn a v film end byern pkhatiye, ku di jiyana Yilmaz bixwe de rda bn; Dema ew di dibistana seretay, zarokn dewlemendan ken (henek) xwe bi bim gewd w, bi cil bergn w yn riziyay dikirinGney bi hostayet ew byer di Mirov Krt de nanşan xelk kir; jibl w j bi hem tiwaneyn xwe, hewilda ku qonaxn jiyana xwe bi taybet hatina w nav chana snem nşan bide.

Em dikarin bjin, ku ev film weke biyografiya (serphatiya şexs) a derhner bixwe hatib; lewra w bi rast rola rojnamegeriya arzan, burjuaz paşver a ku rojane şer w dikrin asteng jre peyda dikrin daku neghje navdariya bilind, bi hrgil di v film de nşan da. Jiber w em dikarn bjin, ku armance sereke a film eşkerekirina bmoral bbextiya civaka feyodal-burjuwaz lstikn wan yn qirj di pişt perdeyan de dij bi sedan xortn zrek jhat, b. Lewra jibo serketina v armanc, Yilmaz hem haletn snem: Lstika pisporane (profsyonl), wnegiriya serkeft, mzka watedar birna (montaj) hnand bikar anb.

Film Mirov Krt di nav xelk de deng da bi razbneke mezin pşwaz l hate kirin; herkesek ji temaşevanan, li goriya tgehştina, ji xwe re tiştek t de dt. Beşek ji wan ta daw ramana film bikr şirove nekir, l bi kfxweş qonaxn jidaykbna lehengek lstikvan snem ji nav refen feqr belengazan şopandin; l gelekan j, bi taybet rexnegr pisporn snem, armanca film a rast tgehştin bi dengek bilind mraniya derhner jibo nşandana babetn wise, ku w ax li tirkiy qedexe bn, nirxandin! Loma j Mirov Krt di fstvala gişt de, li Antakiya sala 1970 weke baştirn film sal hate helbijartin Gney j, xelata baştrn lstikvan mr di film de wergirt, jibil w di heman dem de j, w xelata baştirn lstikvan mr a w sal bigşt li ser ast timamiya tirkiy stand!!

Bi v hawey em dibnin, ku qonaxa eskeriy j nikarb r li pşiya Yilmaz bigre, dil dujminn w hnik bike vna w a polat bişkne Bel bi pewane (dijber, berevaj, bilekis) w sdeke mezin ji w tecrb wergirt zanb awa bikarbne

Bi serbestkirina ji eskeriy qonaxeke din ji qonaxn jiyana Yilmaz Gney a hner tkoşan kotas phat; da ku qonaxeke n pir li serketin, ezmneyn n, serş, berxwedan xebat jibo bidestxistina armnacan destpkir, a ku ez btirs dikarim bjim, b xala (nuqteya) guhertinn mezin ne ten di droka snema tirkiy de, bel herwise j di droka snema welatn chana shemn bi taybet dnyay tev de bigişt Dumahk maye!

------------------------------------------------------

Jder tbn:

* Ev raman jibo gelek zimann biyan hatiye wergerandin.
(8) Kovara Jiyana Snema y. Hejmar: 23/24. Sal: 19841985, R. 113 (bi ziman ereb).
(9) Drok pirsgirkn ndem yn sinema Tirkiy. A. Huseynof, Mosko 1978, R. 113 (bi ziman rs).
(10) Kovara Jiyana Snema y. Hejmar: 23/24. Sal: 19841985, (weke jdera bihr).
* Babeta bindest rewşa jinan, bitaybet a jina kurd, di hem berhemn Yilimaz Gney de, yek ji her giringb. W li gelek cihan gotiye: Civaka ku jin t de ne serbest be, ew civak ne azade!
(11) Pirtuka Snamatografiya welatn Asiya Afrqiya Mosko sala 1986 an. R. 114, (bi ziman rs).
* Ew derhner yek ji filmn her balkşe li ser jiyana kurdan bi nav Szonek (msimek) li Hekar . Di dema hazir de weke penaber li Elemaniya dij.
(12) rojnama TAZ 11.09.1984 an (bi ziman eleman).
(13) Kovara Snama Akadmk, hejmar 4, irya pşn (oktober) sal, 1969, R. 14 (bi ziman tirk).
* Bi pewan (bi eks) derhnerd main, Y.Gney snariyo a filmn xwe dinivisandin, bi rola sereke di wan de dirab herwise j berhemdana (produksiyon) wan j li ser hesab xwe dikir!!
* Li gor hinek avkaniyan, ezmna w a yekemn di derhnan de, ji kirina filmn Ez kermim Prebok Nr destpdike?!
* Sedema nederxistina hest br baweriyn xwe beramber pisra kurd, bidtina min weke roja li nvro eşkere ye! Jiber di welatek weke Tirkiy de - ku hetan ro j hebna gel kurd weke miletek serbixwe napejirne - xebat bi eşkera yanj bi diz bo pirsa kurdan, nexasime di w ax de, iqas etin tehlke b, bi taybet ji yek weke Y.Gney re!!
(14) rojnama TAZ 11.09.1984 an (bi ziman eleman).
 

.

 

 

 

apkirin ji Hiqq Kurdistanabinxeteye 

 

جميع حقوق الطبع محفوظة لدى كردستانا بنخَتي

 Kurdistana Binxet

    كردستان سوريا  

 Kurdistan Syrien